## Brief Commentary on Kilayim Chapter 2

###### Brief Commentary on Kilayim 2:1:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:1:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:1:1)

**הרוצה וכו'.** מפני שאין איסור כלאי זרעים אלא אם השדה זרועה בערבוביא, אבל אם שטח הזריעה נראה כשדות מיוחדות מותר. ועיין בבה"א מ"ש בשם פיה"מ להר"מ רפ"ג.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:1:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:1:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:1:2)

**דין וכו'.** כלומר, דיין וכו', ואינו צריך שיהו מפולשים.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:1:3
[Brief Commentary on Kilayim 2:1:3](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:1:3)

**רחבו וכו'.** צ"ל: רחבן (עיין גי' ד), כלומר, רוחבם של התלמים.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:1:4
[Brief Commentary on Kilayim 2:1:4](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:1:4)

**שתי שדות וכו'.** ומכיון שנראה לעין שהן שתי שדות אין כאן ערבוביא, ואפילו שתיהן שלו. עיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:1:5
[Brief Commentary on Kilayim 2:1:5](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:1:5)

**חורש ומכניס וכו'.** כלומר, ע"י החרישה בשעת הזרע הכניס במחרישה שלא בכוונה קצת חטים לתוך השדה שרצה לזורעה שעורים.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:1:6
[Brief Commentary on Kilayim 2:1:6](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:1:6)

**בתוך שדה וכו'.** בכי"ע ועוד: כסוף שדה וכו' כסוף שדה וכו'.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:2:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:2:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:2:1)

**חטה אחר חטה וכו'.** כלומר, ברציפות, ובלי הפסק של מין אחר ביניהן, והן נראות כשורה מיוחדת. ור"א בן יעקב מתיר לעשות כן אפילו לכתחילה. ועיין מ"ש לעיל שו' 1.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:2:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:2:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:2:2)

**לתוך וכו' בתוך וכו'.** אף כאן בכי"ע: כסוף וכו' כסוף וכו', ועיין בשנו"ס.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:3:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:3:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:3:1)

**שתי שורות וכו'.** צ"ל שתי שדות וכו', כגי' הירושלמי. והכל הוא מדברי ר' אליעזר בן יעקב, והוא מתיר לזרוע אפילו בתלם אחד שני מינים, אם כל אחד יכול להצטרף למינהו שבשדה הסמוכה.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:3:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:3:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:3:2)

**חטה אחת וכו'.** כלומר, אחת, אחת מובלעת, וביניהן מין אחר. עיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:4:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:4:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:4:1)

**בפשתן וכו'.** מפני שהוא מזיק לתבואה, ומוכח שלא זרעו אלא לבדיקת השדה, ועתיד לעוקרו.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:4:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:4:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:4:2)

**של חרדל וכו'.** מפני שהשורה ניכרת בהפסק עומקה, ואין כאן הקפה (סמיכות גמורה). ועיין בבה"א. חריע. כרכום.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:5:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:5:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:5:1)

**אין מקיפין וכו'.** כלומר, אין מסמיכין אותם עד שיגעו ויתחברו זה בזה (מלשון אין תורמין אלא מן המוקף).


###### Brief Commentary on Kilayim 2:5:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:5:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:5:2)

**לחיסית בלבד.** ואמרו לעיל (תרומות פ"ט, שו' 12): אילו הן מיני חוסית. הלוף והשום והבצלים והקפלוטות. וסובר ר' מאיר שהם מזיקים לחיסית (ולחיסית בלבד), וסופו לעוקרם, ולא נתכוין אלא לבדיקת השדה.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:5:3
[Brief Commentary on Kilayim 2:5:3](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:5:3)

**התבואה.** צריך להשלים ע"פ כי"ע: ר' שמעון אומר לכל מקיפין חרדל וחריע. והוא סובר שהם מזיקים אפילו לתבואה. ועיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:5:4
[Brief Commentary on Kilayim 2:5:4](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:5:4)

**מקיפין אותן וכו'.** כלומר, אפילו מכל הצדדים, מפני שבכגון דא הם בוודאי מזיקים לירק, ולא נזרעו אלא לבדיקה.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:5:5
[Brief Commentary on Kilayim 2:5:5](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:5:5)

**שורשי וכו'.** צ"ל: לשורשי וכו', כגי' ד.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:5:6
[Brief Commentary on Kilayim 2:5:6](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:5:6)

**וסומך וכו'.** מפני שהנוף מפסיק, ודינו כגדר.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:6:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:6:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:6:1)

**משוכות וכו'.** כלומר, שהשורות היו ארוכות יותר מן הגדר, והיו יוצאות ג' טפחים מכל צד, שלא כנגד הגדר.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:6:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:6:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:6:2)

**ודרך הרבים וכו'.** כלומר, דרך הרבים שתחילתה וסופה שש עשרה אמה, אבל אמצעיתה שבתוך השדה צרה, וכן גדר שהוא גבוה עשרה טפחים, אבל השורות הן ארוכות מן הגדר, ויוצאות לכל צד (כלעיל שו' 24). ועיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:6:3
[Brief Commentary on Kilayim 2:6:3](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:6:3)

**אין עולה וכו'.** במשנתנו פ"ב מ"ט: הרוצה לעשות שדהו קרחת קרחת מכל מין וכו' מקרחת לבית רובע וזורע בתוכה כל מין שירצה. ובמ"י שם: כל שהוא בתוך בית רובע עולה במידת בית רובע וכו'. ומשלימה התוספתא שדרך היחיד ודרך הרבים וכו', אעפ"י שאין מפסיקים כאן מ"מ אין עולים, וצריך בית רובע חוץ מהם. ועיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:7:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:7:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:7:1)

**ששה טפחים.** כלומר, מכיון שכל ערוגה היא בת ששה טפחים, היא נראית בפני עצמה, ואין כאן ערבוביא, עיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:7:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:7:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:7:2)

**טבלה מרובעת וכו'.** כלומר, ואפילו יוצאים ממנה פגומים כראשי תור, מותרים, מפני שהם נראים כחלק מן הערוגה. עיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:7:3
[Brief Commentary on Kilayim 2:7:3](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:7:3)

**קלח וכו'.** כלומר, אפילו אין בכל הערוגה אלא קלח אחד, דינה כזרועה כולה, ונותנין לו עבודתו (כגי' כי"ע), ואפילו הוא בסוף הערוגה (מן הצדדין), נותנין לו את כל הערוגה, ומותר לסמוך לו ירק אחר. ועיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:8:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:8:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:8:1)

**והשיפון וכו'.** צ"ל: השופין (כבמשנה וכבירושלמי), כלומר, השפופין, הקטנים (בניגוד לגמלונין שלהלן), ודינם כזרעים, ואין נזרעים בערוגה (עיין להלן שו' 38), ואפילו כהכשר ערוגה.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:8:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:8:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:8:2)

**לזרע זורעין וכו'.** צ"ל: לזרע אין זורעין וכו', לירק זורעין אותו וכו', כמו שהגיהו המפרשים ע"פ הירושלמי.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:8:3
[Brief Commentary on Kilayim 2:8:3](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:8:3)

**אין זורעין וכו'.** צ"ל זורעין וכו' (עיין לעיל שו' 34), וכהכשרם בערוגה, עיין להלן שו' 38.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:9:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:9:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:9:1)

**ארבע וכו'.** ונחלקו הראשונים בשעור הרחקתם, אם צריך ג' טפחים, או טפח ומחצה. עיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:10:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:10:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:10:1)

**ופול המצרי.** חסר בתשה"ג ובר"ח, וכנראה שבא לכאן באשגרה מלהלן שו' 45, וכאן הכוונה לד' מינים גרידא, ונוטעם בד' רוחות התלם ובהפסק על יד הקרנות.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:10:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:10:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:10:2)

**ובלבד שלא יהא וכו'.** כלומר, ובלבד שיהא וכו', עיין מ"ש על סיגנון זה בבה"א לשביעית פ"ו שו' 42–43.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:11:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:11:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:11:1)

**פול המצרי.** ומדברים כשזרעו לירק, עיין לעיל שו' 34 ומש"ש.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:12:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:12:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:12:1)

**קצר וכו'.** צ"ל: קצב (כגי' הרש"ס) דברי שניהם וכו'. והברייתא מבארת את משנתנו (פ"ג מ"ו) המדברת בשדה זרועה בצלים ומבקש ליטע בתוכה שורות של דילועים, ונחלקו בה ר' ישמעאל ור' עקיבה כמה צריך להיות ההפסק בין השורות של הדילועים שיש ביניהן שורות של בצלים. עיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:12:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:12:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:12:2)

**והודה וכו'.** צ"ל: והורה, כגי' כי"ע.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:13:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:13:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:13:1)

**כירק.** כלומר, כירק בירק.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:13:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:13:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:13:2)

**מלואו.** כלומר, כאורכו, ששה טפחים. ירק אחד וכו'. צ"ל; ירק אחר, כגי' הראשונים.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:13:3
[Brief Commentary on Kilayim 2:13:3](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:13:3)

**ורחבו וכו'.** צ"ל: ורוחב וכו' (כגי' כי"ע וראשונים), כלומר ששה טפחים, כלעיל, שו' 49.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:13:4
[Brief Commentary on Kilayim 2:13:4](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:13:4)

**וכן בתבואה.** כלומר, וכן הדין אם רצה לנטוע שורה של דילועין בתוך שדה תבואה.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:13:5
[Brief Commentary on Kilayim 2:13:5](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:13:5)

**אחר.** מלה זו היא באשגרא מן הרישא ומן הסיפא, וצריך למוחקה.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:13:6
[Brief Commentary on Kilayim 2:13:6](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:13:6)

**של פתיח.** כלומר, תלמים רחבים שעושים בני אדם, כשמתחילים לפתוח את האדמה בחרישה ראשונה. ועיין בבה"א, הע' 1.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:13:7
[Brief Commentary on Kilayim 2:13:7](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:13:7)

**ושל תבואה וכו'.** כלומר, ושל תבואה בתבואה ממין אחר.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:14:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:14:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:14:1)

**אחת וכו' ואחת וכו'.** צ"ל: אחד וכו' ואחד וכו' ואחד (עיין גי' כי"ע), כלומר אחד זה ואחד זה כולם שוים, וצריך מחיצה ביניהם, עיין להלן.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:14:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:14:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:14:2)

**מקיים וכו'.** כלומר, [ואחד] מקיים וכו' (כהגהת הגר"א) כולם דינם שוה, והם כלאים, וצריך לעשות מחיצה וכו'. ועיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:15:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:15:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:15:1)

**עובש וכו'.** כלומר, חובש, מין תפוח. ובכי"ע: עוגס (אגס). ובירושלמי: אגוז.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:15:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:15:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:15:2)

**תרד וכו'.** עיין בבה"א פ"א שו' 30–31.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:16:1
[Brief Commentary on Kilayim 2:16:1](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:16:1)

**הכהנים וכו'.** פירש באו"ז שבישראל חבר עסיקינן, ולא היה מקיים כלאים בתוך שדהו, ואנו מחזיקים שיש שם קבר והזרעים אסורים בהנאה, ומותר להניחם, והם משמשים (הכלאים) ציון קברות.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:16:2
[Brief Commentary on Kilayim 2:16:2](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:16:2)

**בציון.** צ"ל: כציון, כגי' כי"ע ואו"ז. ואסור לעוקרם, אעפ"י שהם כלאים, עיין להלן.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:16:3
[Brief Commentary on Kilayim 2:16:3](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:16:3)

**עוקרין עמו וכו'.** כלומר, עוקרין אצלו שלא ברשותו, עיין בבה"א.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:16:4
[Brief Commentary on Kilayim 2:16:4](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:16:4)

**עם הגוי וכו'.** כלומר, אצל הגוי (עיין שו' 62), בשדהו של גוי, מפני שאין קניין לגוי בא"י.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:16:5
[Brief Commentary on Kilayim 2:16:5](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:16:5)

**המובלעות וכו'.** כלומר, עיירות גוים המובלעות בתחום א"י (עיין רש"י גיטין ד' א'). ודינן כחו"ל, ובשדה הגוי עסיקינן, דומיא דרישא.


###### Brief Commentary on Kilayim 2:16:6
[Brief Commentary on Kilayim 2:16:6](https://torahapp.org/share/book/Brief%20Commentary%20on%20Kilayim/r/2:16:6)

**כשם שהכלאים וכו'.** מכאן ואילך (לרבות פ"ג) מדברים בכלאי הכרם.