## Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis

###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:1:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:1:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:1:1)

(א) וכן פי' רש"י ז"ל, והרי זה מקרא קצר, ובכ"י רש"ד הגי' "או הוא האומר ליוסף" וכוונתו אותו האיש בעצמו שאמר ליוסף, הוא בא והגיד ליעקב:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:2:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:2:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:2:1)

(ב) ולא נזכר מי ילדה:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:3:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:3:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:3:1)

(ג) וכן פי' רש"י ז"ל:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:4:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:4:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:4:1)

(ד) או אותו האומר שאמר ליוסף אותו האומר הגיד עתה ליעקב:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:5:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:5:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:5:1)

(ה) ששלח אחרי יוסף שיבוא אליו, ואותו השליח חזר מיוסף ובא והגיד ליעקב שיוסף בא אליו:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:6:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:6:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:6:1)

(ו) הוא רבינו סעדיה גאון:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:7:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:7:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:7:1)

(ז) למעלה (לה יא) אמר לו השם "פרה ורבה":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:8:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:8:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:8:1)

(ח) שמשנאמר לו מתה רחל מיד:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:9:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:9:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:9:1)

(ט) כי גם על בני ראובן נוכל לומר כן, אם נאמר שהבטחת השם פרה ורבה הוא על בני בנים:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:10:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:10:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:10:1)

(י) וכן פי' רש"י (למעלה לה יא) "פרה ורבה ע"ש שעדיין לא נולד בנימין, ואעפ"י שכבר נתעברה ממנו":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:11:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:11:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:11:1)

(יא) וכוונת יעקב בדבור זה לגלות ליוסף הטעם למה ירצה לקחת אפרים ומנשה לשני שבטים כראובן ושמעון:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:12:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:12:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:12:1)

(יב) לפי שלא תאות הבכורה רק לבכור פטר רחם, וכיון שראובן לא היה ראוי אליה היתה ראויה ליוסף שהוא פטר רחם לרחל, וכן יאמר (למטה פ' טז):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:13:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:13:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:13:1)

(יג) ואם יקחו בני יוסף אפרים ומנשה שני חלקים כראובן ושמעון א"כ יהיה יוסף הבכור:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:14:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:14:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:14:1)

(יד) וכן ת"א ויוב"ע "וְבִנין דִי תולִיד בַתְרֵיהון" וכן פי' רש"י ז"ל, ויהי' פי' אשר הולדת עבר במקום עתיד, כמו "אשר לקחתי מיד האמורי" (למטה פ' כב):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:15:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:15:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:15:1)

(טו) ויהי' פי' ומולדתך אשר הולדת אחריהם" אשר תוליד אחריהם:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:16:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:16:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:16:1)

(טז) כי יוסף לא הוליד עוד בנים, ויורו על בני מכיר אשר גודלו על ברכיו, וחשובים כמו שילדם הוא:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:17:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:17:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:17:1)

(יז) וכן הרדי"א יפרש שהוא על בני מכיר וכתב "עם היות שלא ישר בעיני הראב"ע":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:18:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:18:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:18:1)

(יח) והיל"ל "על שם אביהם":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:19:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:19:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:19:1)

(יט) א"כ לא נתקיימה ברכת יעקב:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:20:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:20:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:20:1)

(כ) וכן כתב הרמב"ן "על דרך הפשט יראה שכבר הי' לו בנים שהוליד אחרי בואו אליו מצרימה, ממה שהוצרך להאריך, ולא אמר ועתה שני בניך הנולדים לך אפרים ומנשה כראובן ושמעון יהי' לי ומולדתך אשר תוליד לך יהי', וזה טעם, וליוסף יולד שני בנים בטרם תבא שנת הרעב, כי אחרי הרעב נולדו לו עוד בנים אחרים והכתוב לא יזכיר אותם כי אין בהם צורך":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:21:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:21:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:21:1)

(כא) אין תשובתו מספקת, כי מדוע לא נזכרו בד"ה שהזכיר שם עוד כמה דורות, שאין הכוונה שם בעבור הירושה והנחלה כ"א להתיחש, אבל באמת אין צורך להשיב על הטענה הזאת, כי באור "אשר הולדת" אם תוליד, ולא בעבור שאמר לו כן הוא חיוב שיוליד, ומצאנו רבים שבא "אשר" במקום "אם" (רש"ד):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:22:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:22:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:22:1)

(כב) שאם חלתה הולכתיה בחליה לחברון:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:23:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:23:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:23:1)

(כג) וכן פי' הרמב"ן, כי מתה בדרך בפתע פתאום, ולא היה יכול לעזוב את בניו ואת מקנהו בדרך וילך מהרה עמה, למערת המכפלה ואיה הרופאים והרפואות לחנט אותה:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:24:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:24:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:24:1)

(כד) וכן דעת רש"י ז"ל, וכן פי' הרשב"ם, שלא יפשיעהו יוסף על אמו הוצרך לומר כן:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:25:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:25:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:25:1)

(כה) וכן פי' הרשב"ם, וכן פי' רע"ס "לא יוכל לראות היטיב כדי שתחול עליו ברכתו בראותו אותם":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:26:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:26:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:26:1)

(כו) ר"ל אחר סוף כל הדברים, אחר הפסוק "וישם את אפרים לפני מנשה" (למטה פסוק כ) שאז הוציאם וישלחם לביתם אחר שברכם, ולא העמידם עתה לימין ולשמאל ישראל:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:27:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:27:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:27:1)

(כז) כמ"ש "ויתחזק ישראל וישב על המטה" (למעלה פסוק ב) והיו רגליו על הארץ, ע"כ שייך לשון "מעם ברכיו", שפי' מבין ברכיו, כי מלת "עם" תבוא בזה הענין, וכן "מעם השולחן" (ש"א כ לד), ופי' שם הרד"ק כמו "מעם ברכיו":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:28:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:28:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:28:1)

(כח) וכן פי' הרד"ק "לא דנתי בעצמי ולא חשבתי שאראך עוד", וכן פי' הרלב"ג, וכן פי' החזקוני בפי' השני וכתב "כל פלול לשון דין":


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:29:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:29:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:29:1)

(כט) קודם שהוציאם מברכי אביו לאחר שנשקם, והפסיק הזה מקומו אחר פסוק ט:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:30:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:30:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:30:1)

(ל) ר"ל ההשכלה שעשה היה ע"י ידיו, וכן ת"א "אחכמינון לידוהי", וכן פי' רש"י ז"ל מלשון חכמה, וכן פי' הרד"ק בשרשים שרש "שכל", מלשון חכמה, וע"ד המליצה אמר כן, כאילו שם חכמה בידיו לעשות כן בהשכל ודעת מה שעשה:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:31:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:31:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:31:1)

(לא) פי' אעפ"י שהם קשה עורף, ואם לא כן יקשה, ד' אמר כי לא אעלה וגו' (שמות לג ג) ואיך מבקש משה רבינו עבור זה אשר ילך עמהם:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:32:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:32:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:32:1)

(לב) ויש הרבה "כי" שפירושם "אף על פי" כמו "רפאה נפשי כי חטאתי לך" (תה' מא ה) "וסלחת לעוני כי רב הוא" (שם כה יא) "דרך ארץ פלשתים כי קרוב הוא" (שמות יג יז):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:33:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:33:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:33:1)

(לג) עיין (שמות כג כ, כא) מה שפי' ובביאורי שם ועיין קרני אור:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:34:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:34:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:34:1)

(לד) וכן מצינו "הבן יקיר לי אפרים" (ירמי' לא יט):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:35:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:35:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:35:1)

(לה) וכן כתוב "רועה ישראל האזינה נוהג כצאן יוסף" (תה' פ, ב,):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:36:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:36:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:36:1)

(לו) ולא אמר כן על האחרות:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:37:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:37:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:37:1)

(לז) לפי שלא תאות רק לבכור פטר רחם:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:38:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:38:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:38:1)

(לח) מהשמאל כמו שידוע, כי החום הטבעי הוא לצד הימין של לב, וטעמו על בני הגבירות שהי' חונים לפאות הנכבדות, ולא כן בני השפחות, כי בין הדגלים היה דגל אפרים במערב נגד דגל יהודה שהוא במזרח, ובצדו דגל ראובן בדרום, לא כן דגל דן היה בצפון, נגד ראובן שהיה בימין:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:39:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:39:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:39:1)

(לט) ויפרש מלא הרבה:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:40:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:40:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:40:1)

(מ) ר"ל כי שם ישראל במקום הזה, אינו שם העצם שהוא שמו, אלא כל בניו שנקראו על שם ישראל:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:41:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:41:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:41:1)

(מא) כי באותו העת לא נעשו הדגלים ולא מלחמה אשר יאמר מלת וישם, ע"כ מפרש "וישם" אשר שם אפרים לפני מנשה בדבור הברכה שאמר, ישימך אלהים כאפרים וכמנשה, וגם (למעלה פסוק ה) אמר "אפרים ומנשה כראובן ושמעון יהי' לי", וכן פי' רש"י ז"ל והרשב"ם והרמב"ן והרד"ק:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:42:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:42:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:42:1)

(מב) וכן תיוב"ע וכן פירש"י ז"ל:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:43:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:43:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:43:1)

(מג) כי הוא חרב גאותינו:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:44:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:44:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:44:1)

(מד) דוגמת "נודע בד' מגן עזרך ואשר חרב גאותך" (דבר' לג כט) וכן פי' הרלב"ג באחרונה:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:45:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:45:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:45:1)

(מה) וכן ת"א "חולק חד" וכן פי' רש"י ז"ל באחרית דבריו, וכן פי' הרשב"ם והרמב"ן והרד"ק והרלב"ג ורע"ס:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:46:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:46:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:46:1)

(מו) והוא החלק שעל הכתף שהוא כנגד הצואר, כמו שאמר "כתפי משכמה תפול" (איוב לא, כב) כי הכתף נקראת צד ופאה, וכן הפאה נקראת כתף, "ולכתף השנית" (שמות כו טו):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:47:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:47:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:47:1)

(מז) פי' בלב אחד ובדעה אחת, וכן "תשיתמו שכם" (תה' כא יג) פי' לצד אחד ולפאה אחת "דרך ירצחו שכמה" (הושע ו ט) על דרך אחת וצד אחד, וכן פי' הפ' "ואני נתתי לך שכם אחד" חלק אחד:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:48:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:48:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:48:1)

(מח) וכוונת הכתוב על חלק הבכורה אשר נתן לו, ומנשה ואפרים יהי' כראובן ושמעון לקחת שני חלקים בארץ:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:49:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:49:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:49:1)

(מט) ומלת לקחתי עבר במקום עתיד, כמו "נתתי כסף השדה" (למעלה כג יג) שהוא כמו ואתן:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:50:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:50:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:50:1)

(נ) ויהיה פי' בחרבי ובקשתי, בחרב בני ובקשתם, וכן פי' הרלב"ג, בחרב זרעי ובקשתם שהם ילחמו על הארץ ויורישו הגוים אשר בה:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:51:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:51:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:51:1)

(נא) כי הוא היה העצום שבשבעה גוים, כמו שנאמר "ואנכי השמדתי את האמורי מפניכם אשר כגובה ארזים גבהו" (עמוס ב ט):


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:52:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:52:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:52:1)

(נב) סיחון ועוג:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:53:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:53:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:53:1)

(נג) שאמר יעקב בלשון עבר:


###### Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:54:1
[Mechokekei Yehudah; Yahel Ohr, Genesis 48:54:1](https://torahapp.org/share/book/Mechokekei%20Yehudah%3B%20Yahel%20Ohr/s/Genesis/r/48:54:1)

(נד) ע"כ אמר יעקב לקחתי בלשון עבר, כי כאשר ד' נתן לו בדבור הוא כמסירתו והיא בידו: