## Metzudat David on Isaiah Chapter 44

###### Metzudat David on Isaiah 44:1:1
[Metzudat David on Isaiah 44:1:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:1:1)

**ועתה.** ר״ל ועתה שמע את הטובה המיועדת לבוא:


###### Metzudat David on Isaiah 44:2:1
[Metzudat David on Isaiah 44:2:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:2:1)

**עושך ויצרך.** אשר עשה אותך ויצר אותך ומעת צאתך מבטן יעזר לך:


###### Metzudat David on Isaiah 44:2:2
[Metzudat David on Isaiah 44:2:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:2:2)

**וישרון.** כן קרוים ישראל שהם העם הישר:


###### Metzudat David on Isaiah 44:3:1
[Metzudat David on Isaiah 44:3:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:3:1)

**כי אצק.** כמו שאני יוצק מים על ארץ צמאה וכו׳ כן יצוק רצוני הטוב על זרעיך:


###### Metzudat David on Isaiah 44:3:2
[Metzudat David on Isaiah 44:3:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:3:2)

**וברכתי.** כפל הדבר במ״ש כי הרצון הוא הברכה:


###### Metzudat David on Isaiah 44:4:1
[Metzudat David on Isaiah 44:4:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:4:1)

**וצמחו.** יצמחו וירבו כאלו היו נתונים בין החציר ודומה לה:


###### Metzudat David on Isaiah 44:4:2
[Metzudat David on Isaiah 44:4:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:4:2)

**כערבים.** כערבי נחל השתולים על פלגי מים הצומחים וגדילים מהר:


###### Metzudat David on Isaiah 44:5:1
[Metzudat David on Isaiah 44:5:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:5:1)

**זה יאמר.** הצדיקים שבהם יאמרו אנו מעולם לה׳ להאמין בו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:5:2
[Metzudat David on Isaiah 44:5:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:5:2)

**וזה יקרא בשם יעקב.** אלו הקטנים בני רשעים לא יהיו נוטים אחר דעת אביהם הרשעים אלא יקראו א״ע בשם יעקב להיות צדיקים כמוהו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:5:3
[Metzudat David on Isaiah 44:5:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:5:3)

**וזה יכתוב ידו לה׳.** אלו בעלי תשובה שיחייבו את עצמם לשוב לה׳ כמו המתחייב את עצמו בכתב ידו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:5:4
[Metzudat David on Isaiah 44:5:4](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:5:4)

**ובשם ישראל יכנה.** ובהם יהיה מי אשר יכנה עצמו בשם ישראל אלו הגרים אשר יתוספו עליהם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:6:1
[Metzudat David on Isaiah 44:6:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:6:1)

**אני ראשון.** ר״ל קודם בריאת העולם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:6:2
[Metzudat David on Isaiah 44:6:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:6:2)

**ואני אחרון.** לאחר שתכלה העולם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:7:1
[Metzudat David on Isaiah 44:7:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:7:1)

**ומי כמוני יקרא.** ומי הוא אשר יקרא לומר שהוא כמוני ויגיד ויערוך לפני הדברים הנעשים מעת שומי עם עולם והם כל הבריות:


###### Metzudat David on Isaiah 44:7:2
[Metzudat David on Isaiah 44:7:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:7:2)

**ואותיות.** הדברים הבאים בזמן קרוב והדברים אשר תבואנה לזמן רחוק יגידו להם ר״ל בעבור עצמם להצדיק דבריהם וחוזר לתחילת המקרא לומר מי הוא אשר יגיד כאלה:


###### Metzudat David on Isaiah 44:8:1
[Metzudat David on Isaiah 44:8:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:8:1)

**אל תפחדו.** מאלהים אחרים:


###### Metzudat David on Isaiah 44:8:2
[Metzudat David on Isaiah 44:8:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:8:2)

**הלא מאז.** במעמד הר סיני השמעתיך והגדתי שאין אלוה מבלעדי ואתה עדי בדבר זה כי פתח אז שבעה רקיעים והראה להם שאין עוד אחר כן ארז״ל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:8:3
[Metzudat David on Isaiah 44:8:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:8:3)

**היש.** וכי יש אלוה מבלעדי:


###### Metzudat David on Isaiah 44:8:4
[Metzudat David on Isaiah 44:8:4](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:8:4)

**ואין צור.** אין חזק בעולם אשר לא ידעתיו אני וכאומר הלא אני הוא הנותן כח לכל החזקים ומכולם ידעתי:


###### Metzudat David on Isaiah 44:9:1
[Metzudat David on Isaiah 44:9:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:9:1)

**יוצרי פסל.** האומנים העושים הפסל כולם תוהו כי מעשיהם תוהו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:9:2
[Metzudat David on Isaiah 44:9:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:9:2)

**וחמודיהם.** הפסילים שהמה חמודים להם הנה אין בהם תועלת ועדיהם המה. הפסילים הם עדים בעצמם שלא יועילו כי לא יראו ולא ידעו מאומה ואיך א״כ יועילו לאחרים:


###### Metzudat David on Isaiah 44:9:3
[Metzudat David on Isaiah 44:9:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:9:3)

**למען יבושו.** העדות ההיא תועיל למען יבושו החומדים אותם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:10:1
[Metzudat David on Isaiah 44:10:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:10:1)

**מי יצר אל.** מי עשה שטות כזאת לעשות אל ולצקת פסל לבלי תועלת:


###### Metzudat David on Isaiah 44:11:1
[Metzudat David on Isaiah 44:11:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:11:1)

**הן כל חבריו.** המתחברים אליו לעבדו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:11:2
[Metzudat David on Isaiah 44:11:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:11:2)

**וחרשים.** האומנים העושים אותו הלא הם מבני אדם ואיך אפשר שיעשו אל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:11:3
[Metzudat David on Isaiah 44:11:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:11:3)

**יתקבצו כולם.** האומנים עם עובדי הפסל יתקבצו יחד ויעמדו להשכיל ולבחון בדבר וכולם יחד יפחדו מה׳ ויבושו במעשיהם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:12:1
[Metzudat David on Isaiah 44:12:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:12:1)

**חרש ברזל.** עתה יספר מעשה הפסל ואומר האומן של ברזלי יעשה מעצד ופעל אותו ע״י גחלים בזרוע ובמקבות יעשהו ומחדשו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:12:2
[Metzudat David on Isaiah 44:12:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:12:2)

**בזרוע כחו.** בזרוע בכחו ובי״ת בזרוע משמשת במקום שתים ור״ל בכל אומץ כחו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:12:3
[Metzudat David on Isaiah 44:12:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:12:3)

**גם רעב.** אף כשירעב לא יעזוב מלאכתו עד שלא נשאר בו כח וכשיצמא לא שתה מים עד שנעשה עיף ויגע וכ״ז מרוב חשקו בהמלאכה ההיא:


###### Metzudat David on Isaiah 44:13:1
[Metzudat David on Isaiah 44:13:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:13:1)

**חרש עצים.** וכשנשלם מלאכת המעצד אז אומן העצים ינטה קו המדה על הקורה לחתכו במעצד לפי הראוי:


###### Metzudat David on Isaiah 44:13:2
[Metzudat David on Isaiah 44:13:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:13:2)

**יתארהו בשרד.** אח״ז יסמן תואר הפסל בצבע השרד וע״פ המסומן יעשהו במקצעות והוא כלי מכלי הנגרים:


###### Metzudat David on Isaiah 44:13:3
[Metzudat David on Isaiah 44:13:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:13:3)

**ובמחוגה יתארהו.** ובמחוגה מסבב בו ציורים עגולים לייפותו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:13:4
[Metzudat David on Isaiah 44:13:4](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:13:4)

**כתפארת אדם.** ר״ל שצורתו מפוארה משאר בעלי חיים:


###### Metzudat David on Isaiah 44:13:5
[Metzudat David on Isaiah 44:13:5](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:13:5)

**לשבת בית.** ר״ל כל עצמו לא נעשה האל לשבת בבית כי ממקומו לא ימיש:


###### Metzudat David on Isaiah 44:14:1
[Metzudat David on Isaiah 44:14:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:14:1)

**לכרת לו ארזים.** למעלה סיפר מעשה הפסל מעץ חצוב ועתה אמר עוד יש מי אשר יטריח לבוא ביער ולכרות לו ארזים לעשות ממנו הפסל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:14:2
[Metzudat David on Isaiah 44:14:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:14:2)

**ויקח תרזה ואלון.** יש מי שיקח תרזה ואלון כי העצים ההמה יפים ביותר ועל שאינם חזקים כארז מחזק אותם במסמרי עצי היער:


###### Metzudat David on Isaiah 44:14:3
[Metzudat David on Isaiah 44:14:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:14:3)

**נטע אורן.** ר״ל ויש מי אשר יטרח עוד יותר שנוטע מתחילה נטיעה של אורן הטוב למלאכה וממתין עד שיגדל ויהיה ראוי לפסל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:14:4
[Metzudat David on Isaiah 44:14:4](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:14:4)

**וגשם יגדל.** כאומר עם שכונת הנוטע הוא לעשות ממנו פסל על כל זה מגדלו הגשם בשליחות המקום כי עולם כמנהגו נוהג ועתידין הן ליתן את הדין וכמ״ש חז״ל בגזל סאה חטים וזרעה וכו׳:


###### Metzudat David on Isaiah 44:15:1
[Metzudat David on Isaiah 44:15:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:15:1)

**והיה לאדם לבער.** מאותו העץ עצמו יהיה מקצתו לצרכי אדם לבער בו את האש ויקח מהם. מהעצים ההם יקח מה מהם להבעיר אש להתחמם בו ואף מהם יסיק התנור ויאפה לחם ואף מהם יקח ויפעל בו אל וישתחו אליו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:15:2
[Metzudat David on Isaiah 44:15:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:15:2)

**עשהו וכו׳.** כפל הדבר במ״ש:


###### Metzudat David on Isaiah 44:15:3
[Metzudat David on Isaiah 44:15:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:15:3)

**למו.** לפסילים ועם כי לא זכר אלא אחד הנה רבים הם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:16:1
[Metzudat David on Isaiah 44:16:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:16:1)

**חציו.** ר״ל מקצתו שרף בתוך האש ע״י מקצתו אכל בשר כי יצלה בו צלי ויאכל וישבע ואף יחמם בשרו וישמח ויאמר האח הנה חממתי את עצמי אף נהנתי להיות יושב באור האש:


###### Metzudat David on Isaiah 44:17:1
[Metzudat David on Isaiah 44:17:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:17:1)

**ושאריתו.** הנשאר מהעץ יעשהו אל וחוזר ומפרש יעשהו לפסלו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:17:2
[Metzudat David on Isaiah 44:17:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:17:2)

**יסגד לו.** ישתחוה לו ויתפלל וכו׳:


###### Metzudat David on Isaiah 44:18:1
[Metzudat David on Isaiah 44:18:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:18:1)

**לא ידעו.** אין בהם לא דעת ולא בינה:


###### Metzudat David on Isaiah 44:18:2
[Metzudat David on Isaiah 44:18:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:18:2)

**כי טח.** היצה״ר המסית טח עיניהם מלראות ולבותם מלהשכיל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:19:1
[Metzudat David on Isaiah 44:19:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:19:1)

**ולא ישיב.** אינו נותן אל לבו לבחון בדבר ואין בו לא דעת ולא תבונה לחשוב הלא מקצתו שרפתי בתוך האש ואף וכו׳:


###### Metzudat David on Isaiah 44:19:2
[Metzudat David on Isaiah 44:19:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:19:2)

**אפיתי על גחליו לחם.** אמר לחם ע״ש סופו כי אחר שנאפה נעשה לחם וכן וטחני קמח (לקמן מו):


###### Metzudat David on Isaiah 44:19:3
[Metzudat David on Isaiah 44:19:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:19:3)

**אצלה.** כמו ואצלה ויתרו. ואיך אעשה הנותר לפסל המתועב בעיני ה׳ ואיך אשתחוה לענף עץ:


###### Metzudat David on Isaiah 44:20:1
[Metzudat David on Isaiah 44:20:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:20:1)

**רועה אפר וכו׳.** ר״ל לבו המהתל ומלעיג בו הסיתו שיקבל לרועה ומנהיג את הדבר אשר חשוב אל האפר כשישרפוהו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:20:2
[Metzudat David on Isaiah 44:20:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:20:2)

**ולא יציל.** אף האומן העושה הפסל לא יציל נפש עצמו ולא יאמר הלא מה שעשיתי בימיני הוא שקר ואין בו תועלת כי מעשה ידי הוא:


###### Metzudat David on Isaiah 44:21:1
[Metzudat David on Isaiah 44:21:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:21:1)

**זכר אלה יעקב.** אם העכו״ם לא יבינו את זאת אתה יעקב זכר אלה הדברים ולא תתפתה אחריהם כי עבדי אתה ולא עבד האליל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:21:2
[Metzudat David on Isaiah 44:21:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:21:2)

**יצרתיך עבד לי.** בראתיך להיות לי לעבד ולכן אתה ישראל לא תשכחנו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:22:1
[Metzudat David on Isaiah 44:22:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:22:1)

**מחיתי כעב.** מעולם מחיתי פשעיך בעב הזה הנמחה במים:


###### Metzudat David on Isaiah 44:22:2
[Metzudat David on Isaiah 44:22:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:22:2)

**וכענן וכו׳.** כפל הדבר במ״ש:


###### Metzudat David on Isaiah 44:22:3
[Metzudat David on Isaiah 44:22:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:22:3)

**שובה אלי.** לכן שוב אלי כי אני הוא הגואל אותך:


###### Metzudat David on Isaiah 44:23:1
[Metzudat David on Isaiah 44:23:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:23:1)

**רנו שמים.** הוא דרך משל ור״ל שמחה גדולה תהיה בעולם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:23:2
[Metzudat David on Isaiah 44:23:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:23:2)

**כי עשה ה׳.** ר״ל עשה מה שעליו לעשות ולקיים והוא גאולת ישראל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:23:3
[Metzudat David on Isaiah 44:23:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:23:3)

**תחתיות ארץ.** היא הנקודה האמצעי׳ מכדור הארצי:


###### Metzudat David on Isaiah 44:23:4
[Metzudat David on Isaiah 44:23:4](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:23:4)

**יער.** מקו׳ עמידת האילנו׳:


###### Metzudat David on Isaiah 44:23:5
[Metzudat David on Isaiah 44:23:5](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:23:5)

**ובישראל יתפאר.** ע״י גאולת ישראל יתפאר בפי כל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:24:1
[Metzudat David on Isaiah 44:24:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:24:1)

**ויוצרך מבטן.** מעת צאתך מבטן אמך יצרתיך לי לעם:


###### Metzudat David on Isaiah 44:24:2
[Metzudat David on Isaiah 44:24:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:24:2)

**עושה כל.** כל דבר הנעשה לבדי. ואין מי יעזור לי:


###### Metzudat David on Isaiah 44:24:3
[Metzudat David on Isaiah 44:24:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:24:3)

**רוקע הארץ מאיתי.** פרישת הארץ הוא מאתי ר״ל ממני:


###### Metzudat David on Isaiah 44:25:1
[Metzudat David on Isaiah 44:25:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:25:1)

**מפר.** מבטל האותות של חוזי הכוכבי׳ ולא יהיה כן:


###### Metzudat David on Isaiah 44:25:2
[Metzudat David on Isaiah 44:25:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:25:2)

**וקסמים יהולל.** משטה דעת הקוסמי׳ ולא יועילו בפעולותיה׳:


###### Metzudat David on Isaiah 44:25:3
[Metzudat David on Isaiah 44:25:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:25:3)

**משיב חכמים אחור.** לפי שדרך החכמים להתחכם בכל פעם יותר אמר שהמקום משיב החכמים לאחור ר״ל שמתטפשים ומתאבדים מן החכמה ונעשים סכלים:


###### Metzudat David on Isaiah 44:26:1
[Metzudat David on Isaiah 44:26:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:26:1)

**מקים דבר עבדו.** זה ישעיהו:


###### Metzudat David on Isaiah 44:26:2
[Metzudat David on Isaiah 44:26:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:26:2)

**ועצת מלאכיו.** המה יתר הנביאים:


###### Metzudat David on Isaiah 44:26:3
[Metzudat David on Isaiah 44:26:3](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:26:3)

**האומר.** אשר כל אחד מהם ניבא ואמר בעבור ירושלים שתהיה מיושבת מאנשים ובעבור ערי יהודה אמר שתהיינה בנויות אחר מפלת בבל:


###### Metzudat David on Isaiah 44:27:1
[Metzudat David on Isaiah 44:27:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:27:1)

**האומר לצולה.** אשר כל אחד מהנביאים אמר על בבל העומדת במצולה שתהיה מקום חורב רצה לומר שכל אוכלוסיה יאבדו ולפי שיושבת במצול׳ המשיל אבדן אנשיה ליבושת המי׳:


###### Metzudat David on Isaiah 44:27:2
[Metzudat David on Isaiah 44:27:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:27:2)

**ונהרותיך אוביש.** כפל הדבר במ״ש:


###### Metzudat David on Isaiah 44:28:1
[Metzudat David on Isaiah 44:28:1](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:28:1)

**האומר לכורש.** אשר כל אחד אמר בעבור כורש שהוא יהיה רועי לרעות צאני והם ישראל והוא ישלים חפצי לאבד את בבל ולשלוח את ישראל מן הגולה:


###### Metzudat David on Isaiah 44:28:2
[Metzudat David on Isaiah 44:28:2](https://torahapp.org/share/book/Metzudat%20David%20on%20Isaiah/r/44:28:2)

**ולאמר.** לצוות בעבור ירושלים לבנות אותה ואת ההיכל יצוה ליסדה (כי בימיו לא נבנה כי אם היסוד ונשלם בימי דריוש כמ״ש בחגי):