## Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction

###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 1
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 1](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/1)

**התלמוד הירושלמי וכתב יד ליידן**¹

footnotes:
¹ המקורות: מ' עסיס, הערך 'תלמוד ירושלמי', האנציקלופדיה העברית; י' זוסמן, מבוא, תלמוד ירושלמי (על פי כתב יד ליידן), האקדמיה ללשון העברית


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 2
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 2](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/2)

מטרתו של**התלמוד הירושלמי** היא ביאור המשנה, כפי שנלמדה בישיבות אמוראי ארץ ישראל (400-200 למנינם לערך).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 3
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 3](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/3)

דרכי התהוותו של התלמוד הירושלמי היו דומות לאלו של הבבלי: מתחילה סמכו האמוראים למשנה ברייתות מפרשות או חולקות; אחר כך הוסיפו פירושים ופסקי הלכות של ראשוני האמוראים, הלכות שהסיקו אותן מהמשנה ומהברייתות, הלכות שלא נזכרו במשנה ובעיות חדשות ומעשים שבאו לפניהם; ולבסוף הוסיפו את המשא והמתן של האמוראים האחרונים בדברי קודמיהם, חידושיהם הם והמשא והמתן שעליהם.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 4
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 4](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/4)

פעמים שונה משנת הירושלמי ממשנת הבבלי. במשניות רבות יש חילופי נוסח מהותיים בין הירושלמי לבבלי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 5
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 5](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/5)

התלמוד הירושלמי השתמש בברייתות רבות שמקורן בתוספתא שלנו, ובקבצים שונים הנקובים בשמות ('תני חכם פלוני'). ברייתות מרובות מובאות בסתם.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 6
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 6](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/6)

בתלמוד הירושלמי נזכרים מאות אמוראים, והם נחלקים לשישה דורות. אין מסורת מפורשת לגבי זמן חתימתו של התלמוד הירושלמי (בסוף המאה ה4- למנינם) ותהליך עריכתו (עד ראשית המאה ה5- למנינם). לעריכה האחרונה קדמו תלמודים שונים, בזמנים ובבתי מדרש שונים. העריכה האחרונה מורכבת משכבות שונות ומתלמודן של ישיבות שונות בארץ ישראל. שיטות ועקרונות העריכה של התלמוד הירושלמי שונות מאלה של הבבלי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 7
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 7](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/7)

**בעית המקבילות**. בתלמוד הירושלמי רגילה התופעה, שסוגיות מועברות ממקום למקום בשלמותן וכצורתן, וזאת מחמת שייכותן המלאה או החלקית למקומן המשני. תופעה זו, המצויה בכל ספרות חז"ל, מתעצמת במיוחד בתלמוד הירושלמי. יש בו סוגיות כפולות ואף משולשות, מהן שאבדו בגלגולי ההעתקה ממקומן העיקרי, ומהן שאינן מתפרשות כלל במקומן המשני. העברת הסוגיות נעשתה על ידי העורכים האחרונים.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 8
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 8](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/8)

לתופעה זו חשיבות רבה לתיקון שיבושי נוסח. לעיתים טעה הסופר בגבולות ההעתקה, והתחיל להעתיק מנקודה שלפני תחילת הסוגיה הכפולה, או שהמשיך להעתיק עד נקודה שאחרי סוף הסוגיה (העתקת יתר), או שהתחיל להעתיק מאמצע הסוגיה במקום מתחילתה, או שסיים להעתיק באמצע הסוגיה במקום בסופה (העתקת חסר). פעמים השמיט הסופר את אמצע הסוגיה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 9
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 9](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/9)

**המקבילות למדרשי ארץ ישראל העתיקים**. ספרות האגדה נקבעה בכתב זמן רב לפני ספרות ההלכה, כבר בימי האמוראים הראשונים ("ספרא דאגדתא"). בבראשית רבה, ויקרא רבה, ופסיקתא דרב כהנא ישנן סוגיות מקבילות בהלכה ובאגדה לתלמוד ירושלמי, מהן קצרות ומהן ארוכות ושלמות, מהן הקבלות מלאות ומדויקות ומהן בשינויי לשון רבים. מכאן, ששני המקורות, התלמוד הירושלמי ומדרשי האגדה, שאבו זה מזה, או ממקור שלישי שקדם לשניהם.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 10
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 10](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/10)

**לשון**. לשון התלמוד הירושלמי היא ארמית גלילית מעורבת בלשון חכמים. יש בה מילים רבות ביוונית. הגרוניות נתערערו בה, וחילופי אחה"ע שכיחים בה. עוד מצויים בה חילופי האותיות השפתיות, חילופי ג"כ וחילופי ס"צ. האל"ף נופלת בראש תיבה. שכיחה הרכבת שתי מילים. צורות אלו משקפות מבטא עממי של הארמית הגלילית ושל לשון חכמים, אלא שבנוסח שלפנינו החליפו לעיתים צורות בבליות את צורות הארמית של ארץ ישראל, על פי רוב מחמת הרגל הסופרים. שמות האמוראים רובם עבריים וחלקם ארמיים, יווניים ורומיים.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 11
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 11](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/11)

**מינוח**. התלמוד הירושלמי משתמש בביטויים מיוחדים, ופיתח מערכת מונחים, המקבילה לזו שבתלמוד הבבלי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 12
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 12](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/12)

**סגנון**. לשון התלמוד הירושלמי קצרה. הבעיות קצרות, ורבות מהן נותרות ללא תשובה. קצב הסוגיות נינוח ורחוק מפלפול. דרכו של התלמוד הירושלמי לתרץ קושיה בדרך פשוטה. יש שאינו מפרש משנה סתומה או משנה שיש בתוכה סתירה, ויש שהוא מקשה על משנה ואינו מתרץ. כשיש קושי בהבנת משנה, אינו פותח בקושיה ומתרץ אותה, אלא אומר את פירושה של המשנה. הרבה פעמים הוא רומז למשנה ואינו מביא אותה כלל, וכן הוא אומר על הלכה שהיא כדעת תנא פלוני ואינו מזכיר כלל את המאמר של אותו תנא. לפעמים הוא מביא את הרישא בלבד וכוונתו להקשות מן הסיפא, ולפעמים הוא מביא את הסיפא והקושיה היא מן הרישא. בהרבה מקומות נאמר ששני אמוראים חולקים, אחד אמר כך ואחר אמר כך, ולא נזכרו שמות האמוראים האלה. משפטים רבים באים בתמיהה. הסגנון בהיר ותמציתי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 13
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 13](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/13)

**נוסח התלמוד הירושלמי**. שיבושי הנוסח מרובים בתלמוד הירושלמי. סופר כתב יד ליידן הגיה שיבושים שמצא בספר שהעתיק ממנו. אף על פי שכתב יד ליידן משובח, בכל זאת עדיין מרובים שיבושיו. ויש שדימה הסופר בטעות שהנוסח משובש.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 14
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 14](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/14)

שיבושים רגילים בתלמוד הירושלמי (כבשאר ספרים) הם: חילוף אותיות דומות; צירוף שתי אותיות או שתי מילים לאחת; חלוקת אות אחת או מילה אחת לשתיים; שיכול אותיות; ייתורים וחיסורים; אשגרות לשון; העתקות יתר וחסר; דילוגים מחמת דמיון תחילות או סופות, והשמטות מסיבות אחרות; ראשי תיבות וקיצורים שנפתרו בטעות.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 15
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 15](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/15)

שיבושים מיוחדים לתלמוד הירושלמי הם: מאמרים הפוכים, ציוני הלכות שלא במקומן ו"גופים זרים" (קטעים גדולים וקטנים שנשתרבבו בטעות מסיבות שונות. "גופים זרים" הם בדרך כלל שיבושים קדומים, ונוצרו מהעתקה לקויה של מקבילות או משיבוץ קטעים שלא במקומם). יש שנכנסו בתלמוד הירושלמי זה ליד זה שתי צורות של מילים, שני נוסחים של מילים או של משפטים, מילים וביטויים נרדפים, טעות ותיקונה, מילה או ביטוי ופירושם שחדר מן הגיליון ונכנס לפנים (כפלי גרסה).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 16
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 16](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/16)

**התלמוד הירושלמי והתלמוד הבבלי**. בתקופת האמוראים היו אמוראים שהעבירו שמועות וסוגיות בין ארץ ישראל ובבל, כך שתורת שני המרכזים היתה ידועה בשתי הארצות. בתלמוד הירושלמי מימרות של אמוראי בבל שאינן בתלמוד הבבלי, וכן יש בו נוסחאות שונות של שמועות שנמסרו בבבל. חלק מן השמועות ההדדיות שהובאו במפורש בשני התלמודים מצויות בתלמוד ארץ המוצא בלשון אחרת וחלקן סותרות זו לזו. יש גם חילופים בשמות החכמים וכן סתירות בנוסחן של הברייתות ובמימרות האמוראים.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 17
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 17](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/17)

שני התלמודים כפי שהם לפנינו היום חלוקים בהלכה בכמה דברים. עיון שיטתי משווה בשני התלמודים חושף לפני הלומד בכל אתר ואתר את השווה והשונה שבשניהם בנוסח המשנה והברייתות, בפרשנות האמוראים, בפסק ההלכה ובגישה הכללית.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 18
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 18](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/18)

**כתבי היד**. כיום נותרו בידינו כתבי היד דלקמן:


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 19
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 19](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/19)

**א) כתב יד ליידן** (סוף המאה ה13- למנינם) הוא היחיד המכיל את התלמוד הירושלמי בשלמותו. הוא גם כתב היד שממנו ישירות נדפס הירושלמי לראשונה בונציה (בשנת 1523 למנינם). למעשה כתב יד זה הוא החוליה היחידה כמעט המקשרת בינינו לבין עורכי התלמוד הירושלמי, ומכאן ייחודו וחשיבותו.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 20
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 20](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/20)

סופרו של כתב היד הוא ר' יחיאל ממשפחת הענווים באיטליה. הוא הוסיף תיקונים, השלמות ונוסחאות אחרות על הגיליון ובין השורות. כתב יד זה הגיהו והכינו לדפוס מדפיסי ונציה. הם מחקו, תיקנו, השלימו והוסיפו מאמרים בגיליונות ובין השורות. הרבה מתיקוניהם אינם אלא שיבושים. את הנוסח הנכון שיירו בכתבי היד, כך שאפשר ללמוד הרבה ממנו. רובם המכריע של דפוסי התלמוד הירושלמי בנויים על דפוס ונציה. שיבושים גדולים וקטנים חלו בירושלמי גם לאורך כל תקופת הדפוס, למן הדפוס הראשון שנדפס ישירות מכתב יד ליידן המוגה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 21
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 21](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/21)

נוסח הירושלמי הלך והשתבש במהלך מסירתו, למן הימים שהוא יצא מידי עורכיו. אין אנו יודעים כמה גלגולי העתקה עבר נוסח הירושלמי עד להעתקתו בידי סופר כתב יד ליידן. כל העתקה הוסיפה שיבושים משלה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 22
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 22](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/22)

בעית הנוסח המשובש, בנוסף לבעיות המינוח והלשון, הן הגורמים להזנחת הירושלמי לאורך כל הדורות, למן ימי הראשונים ועד לימינו. מפרשי הירושלמי וחוקריו חיפשו מאז ומתמיד דרכים לתיקון נוסחו, ובעיקר על ידי כתבי יד, אך הם לא מצאו שום כתב יד שיכול היה לפתור את בעיות הנוסח. לומדי הירושלמי ומפרשיו לא ידעו על קיומו של כתב היד שהיה מונח בליידן שבהולנד. על קיומו של כתב היד נודע באמצע המאה ה19- למנינם, אך התעלמו לחלוטין ממנו ולא נסתייעו בו. רק כעבור כ70- שנה נודעה חשיבותו הגדולה של כתב היד לתיקון נוסח הירושלמי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 23
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 23](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/23)

סופר כתב יד ליידן העתיק מכתב יד משובש מאוד, ונאלץ לתקן ולהגיה אותו. הגהותיו ותיקוניו של הסופר נעשו בין השורות ועל הגיליונות. יש להניח שגם בהעתקה עצמה נפלו שגיאות ושינויים בלתי מכוונים, כדרך כל העתקה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 24
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 24](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/24)

בכתב יד ליידן נוספו משניות, פסקאות וחלוקות להלכות, בעוד שבנוסח המקורי של הירושלמי לא היו כל אלה, אלא הכל היה עשוי כחטיבה אחת רצופה של התלמוד, ללא משניות וללא פסקאות. בראש כל פרק של תלמוד בא פרק שלם של משנה ולאחריו נוסח התלמוד. בתוך פרק התלמוד חוזרות פסקות קצרות מן המשנה ואחריהן סוגיות התלמוד. סימון חלוקת ההלכות אינו אחיד. כתב היד מפוסק על ידי נקודה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 25
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 25](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/25)

כתב היד המקורי כפי שהוא יצא מידי הסופר הוא משובש, ומצויות בו השמטות גדולות וקטנות רבות. יש בכתב היד קטעים שלמים שלא במקומם ושיבושי סופרים רגילים. הסופר גם שיבש את הלשון וצורות הכתיב הארץ ישראליות. במשך הזמן נוספו בכתב היד הגהות ותיקונים מרובים בידי כמה מגיהים, ששיפרו את נוסחו המשובש של כתב היד. המגיהים השלימו חלק גדול מההשמטות שהיו בכתב היד המקורי ותיקנו שיבושים מרובים שהיו בו. ההגהות העיקריות נעשו לצורך התקנת כתב היד לקראת הדפסתו בונציה. הרבה מהגהותיהם נעשו על סמך כתבי יד אחרים. אין ספק שהמגיהים שיבשו לא מעט. מרובים השיבושים של המגיהים בלשון הירושלמי, בסגנונו, במונחיו ובכתיבו המיוחד. הם הותירו חסרונות ושיבושים מרובים. לא תמיד הוסיפו את השלמותיהם במקום הנכון, לעיתים לא השלימו די הצורך, ולעיתים השלימו קטעים שחשבו בטעות שהם חסרונות.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 26
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 26](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/26)

גם לאחר כל ההשלמות המרובות שנעשו בכתב היד בידי המגיהים, עדיין רבות ההשמטות בנוסח הירושלמי. כמו כן מרובים בכתב היד הייתורים, החילופים והסירוסים במשפטים שלמים ובחלקי משפטים, ו"גופים זרים" שהשתרבבו. מרובות גם טעויות ההעתקה הרגילות בכל הספרים. בשל השפעת התלמוד הבבלי, כתב יד ליידן שונה מהנוסח המקורי של הירושלמי בכל תחומי הלשון: באוצר המילים, בצורות דקדוקיות, בכתיב, בסגנון ובמינוח. מרובים השיבושים גם בשמות החכמים ובדרך מסירת מאמריהם. למרות כל חסרונותיו, ניתן לתקן את נוסחו על פי כתבי יד נוספים, מקבילות, מובאות הראשונים והכרה טובה של לשונו, סגנונו ומונחיו של התלמוד הירושלמי, וכך להעמיד את הנוסח המקורי של התלמוד הירושלמי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 27
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 27](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/27)

**ב) כתב יד רומי** כולל את סדר זרעים ואת מסכת סוטה. נכתב כנראה במאה ה13- למנינם. הוא מלא שיבושים ורצוף השמטות גדולות, אך יש בו נוסחאות מקוריות, ובמקומות רבים הוא משלים חסרונות שבכתב יד ליידן.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 28
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 28](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/28)

**ג) "שרידי הירושלמי"** הוא אוסף גדול של קטעי התלמוד הירושלמי, ששרדו בגניזה. ב**"גנזי שכטר"** פורסמו כמה שרידים, ובהם למסכת תעניות ("קיצור הגדות הירושלמי"). חשיבותם של קטעי הגניזה בכך, ששמרו על צורתו המקורית של התלמוד הירושלמי, על כתיבו ועל גרסאות משובחות לרוב.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 29
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 29](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/29)

**ד) כתב יד ספרדי.** כתב יד כמעט שלם של מסכת נזיקין מהתלמוד הירושלמי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 30
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 30](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/30)

**ה) כתב יד אשכנזי.** נמצאו קטעים מהתלמוד הירושלמי, ששרדו בגרמניה. כמה מהקטעים הם למסכת תעניות. כתב יד זה נכתב לפני 800 שנה לפחות. בכתב יד זה הוכנסו לגוף הנוסח הוספות רבות על פי מקורות שונים. כתב יד זה הוא מעין "ספר הירושלמי" שהיה לפני ראשונים באשכנז כמו ראבי"ה ובעל או"ז ("אור זרוע").


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 31
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 31](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/31)

*******************


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 32
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 32](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/32)

**הפירוש למסכת תעניות**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 33
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 33](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/33)

הפירוש מחולק לשני חלקים עיקריים: פירוש הסוגיה לחלקיה, ולאחריו הבאת מקורות ומקבילות והשוואה ביניהם, ועיונים והרחבות בנושאים שבסוגיה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 34
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 34](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/34)

העיקרון של הפירוש הוא פירוש דברי חכמינו בירושלמי על פי דבריהם בכל המקורות: משנה, תוספתא, מסכתות קטנות, תלמוד ירושלמי, תלמוד בבלי, מדרשי הלכה ומדרשי אגדה. הדבר נעשה על ידי חיפוש ועיון מדוקדקים בכל המקורות (בעזרת תקליטור פרויקט השו"ת של אוניברסיטת בר אילן). בתוך הפירוש מובאים המקורות בתוספת ביאור ותרגום חלקי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 35
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 35](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/35)

הפירוש מתייחס ללשון הארמית הארץ ישראלית ולמונחי הדיון והלימוד שבתלמוד הירושלמי, תוך השוואת מקבילות ללשון ולמונחים במקומות אחרים בתלמוד הירושלמי ובמדרשי אגדה ארץ-ישראליים, ותוך הסתמכות על חוקרים בדורותינו.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 36
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 36](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/36)

הפירוש הוא פרי לימוד ועיון מעמיקים בפירושיהם ובדבריהם של רוב המתייחסים לדברי הירושלמי: מפרשי הירושלמי, ראשונים ואחרונים, ומחקרים בתחומים שונים.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 37
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 37](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/37)

הפירוש מבחין בין דברי תנאים ובין דברי אמוראים, ומתייחס לשלשלת המסירה של דבריהם, תוך ציון דורות התנאים והאמוראים.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 38
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 38](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/38)

רבים מהמקורות התנאיים בירושלמי הם ברייתות מן התוספתא המובאות בשלמות או בקיצור. העיון בתוספתא מסייע לפירוש נכון של הירושלמי, והוא הכרחי כאשר הירושלמי מביא ציטוט חלקי או ניסוח מקוצר של דברי התוספתא או כאשר הירושלמי קוטע את דברי התוספתא לצורך פירוש או לצורך שאלה ותשובה. בתוך הפירוש מובאים דברי התוספתא בשלמות בתוספת ביאור.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 39
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 39](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/39)

המקורות האמוראיים בירושלמי הם דברי אמוראים ארץ ישראליים ובבליים לדורותיהם. הפירוש מתייחס לקשרים בין האמוראים, ומשווה בין דברי האמוראים בתלמוד הירושלמי ובין דבריהם בתלמוד הבבלי. השוואה זו מסייעת לעיתים לפירוש נכון של הירושלמי. בתוך הפירוש מובאות הסוגיות המקבילות בתלמוד הבבלי בתוספת ביאור ותרגום חלקי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 40
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 40](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/40)

הפירוש מבאר את הקשרים בין סוגיות ואת ייחוסן למשנה ולתוספתא המתאימים.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 41
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 41](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/41)

הפירוש מתייחס לסוגיות כפולות בתלמוד הירושלמי שהועתקו ממקום למקום ולשיבושים שנוצרו בהעתקות אלו על ידי מעתיקי הסוגיות.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 42
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 42](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/42)

הפירוש משלים פסוקים המובאים בירושלמי, מציין את הקשרם במקרא, ומבאר את אופן דרשתם.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 43
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 43](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/43)

הפירוש מתייחס למנהגי ארץ ישראל בתקופת המשנה והתלמוד, ומתאר אישים, מקומות ואירועים בתקופה הזו.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 44
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 44](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/44)

**הנוסח**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 45
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 45](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/45)

נוסח התלמוד הירושלמי שנקבע לצורך הפירוש למסכת תעניות (להלן: הנוסח) מיוסד על כתב יד ליידן שלפנינו (להלן בתוך הפירוש: המסירה שלפנינו / כתב היד שלפנינו), שיצא לאור במהדורה משוכללת על ידי האקדמיה ללשון העברית. הנוסח נסמך על הסימנים המתארים את כתב היד ועל הסימנים שנוספו בידי מתקיני המהדורה. הסימנים של מתקיני המהדורה אינם מצוינים בתוך הנוסח.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 46
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 46](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/46)

הנוסח נקבע על פי ההגהות (מחיקה, תוספת, נוסח חלופי) של הסופר ושל המגיהים בכתב יד ליידן. בדרך כלל הובא בתוך הנוסח מה שסומן כתוספת, ולא הובא מה שסומן כמחיקה. הגהות אלו לא סומנו בתוך הנוסח, אך הגהות משמעותיות צוינו בתוך הפירוש. תוספות של המגיהים שהן שיבוש בסגנון הירושלמי לא הובאו בתוך הנוסח. תוספות של המגיהים שהן ייתור במסירה (במקומות שלא סומנו בידי מתקיני המהדורה) הובאו בתוך הנוסח וסומנו כייתור.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 47
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 47](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/47)

כשחוברו בכתב היד בטעות שתי תיבות לאחת הן הופרדו (במקום שההפרדה משמעותית הדבר צוין בתוך הפירוש).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 48
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 48](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/48)

הסימנים בתוך הנוסח שונים מהסימנים של מתקיני המהדורה. השלמת חיסרון בנוסח המסירה (במקום שהושלם חיסרון בידי מתקיני המהדורה או במקום שהשלמת החיסרון מוכרחת) סומנה בתוך הנוסח בסוגריים מרובעות - [א]. ייתור במסירה (במקום שסומן בידי מתקיני המהדורה או במקום שהייתור מוכרח) סומן בתוך הנוסח בסוגריים עגולות - (א). ההשלמות והייתורים הם לפי מקבילות או לפי כתבי יד או לפי קטעי גניזה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 49
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 49](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/49)

היחס לסימנים שנוספו בידי מתקיני המהדורה (כגון: ייתור במסירה, נוסח תמוה, תיקון בסדר התיבות) הוא ביקורתי. יש מקומות שסומנו בידי מתקיני המהדורה, אך על פי שיקול הדעת לא היה הנוסח טעון תיקון. במקום שהנוסח תמוה הוצע תיקון לנוסח בתוך הפירוש.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 50
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 50](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/50)

סופר כתב יד ליידן כתב על פי רוב בכתיב מלא. בדרך כלל נשמר בתוך הנוסח הכתיב של הסופר, מלבד כמה חריגים (כגון: "שֵני" במקום "שיני", "אֵלו" במקום "אילו" להבדיל מ"אֵילו" ומ"אִילו").


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 51
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 51](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/51)

תיבת "של" המחוברת לתיבה שלאחריה הופרדה (אף על פי שההפרדה היא שיבוש צורת הלשון הארץ ישראלית).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 52
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 52](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/52)

כל הקיצורים הושלמו (מלבד "כול'" בהבאת פסקה מהמשנה ו"וגו'" בהבאת פסוק מהמקרא), וכל ראשי התיבות נפתרו (מלבד "הקב"ה").


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 53
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 53](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/53)

פסוקי המקרא סומנו במרכאות, ולא נרשמו להם מראי מקום (מראי מקום נרשמו בתוך הפירוש).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 54
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 54](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/54)

סופר כתב יד ליידן רשם פסוקים מתוך זיכרון והביא פסוקים בשינוי. נוסח הפסוקים תוקן על פי המסורה שבידינו (הדבר לא צוין בתוך הפירוש). הסופר כתב פסוקים בכתיב מלא יותר מאשר במקרא, ובדרך כלל נשמר בתוך הנוסח הכתיב של הסופר.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 55
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 55](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/55)

תפילות וברכות, לרבות קטעים מהן, סומנו במרכאות. פסוקים שהובאו בתוך תפילות וברכות לא סומנו במרכאות.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 56
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 56](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/56)

לנוסח הוכנסו סימני פיסוק.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 57
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 57](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/57)

חלוקת הנוסח הכתוב נעשתה לפי הפרק וההלכה על פי סימוני ההלכות שבכתב היד (כשסימוני ההלכות שבדפוסים שונים מהסימונים שבכתב היד הדבר מצוין). החלוקה המשנית לפסקאות ולקטעים נעשתה לפי הענין. בכל הלכה מובא נוסח המשנה ולאחריו נוסח הגמרא כמקובל בדפוסים המאוחרים.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 58
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 58](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/58)

במהדורת האקדמיה ללשון העברית לא הועתקו מכתב היד פרקי המשנה שבראש כל פרק מפרקי הירושלמי. משום כך, נוסח המשנה שנקבע לצורך הפירוש למסכת תעניות אינו תואם לגמרי את נוסח המשנה שבכתב היד.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 59
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 59](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/59)

מראי המקום בגיליונות שמימין ומשמאל לנוסח הם לדפוס וילנא.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 60
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 60](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/60)

**הפירוש**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 61
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 61](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/61)

בתוך הפירוש בא הנוסח הכתוב באותיות בולטות, וכל חלקי הפירוש באו בדרך כלל באותיות רגילות. כל קטע של הנוסח הכתוב שבתוך הפירוש מחולק למשפטים ולחלקי משפטים, ולאחריהם בא הפירוש להם, כשביניהם מקף מפריד.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 62
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 62](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/62)

למשפטים ולחלקי משפטים בעברית נוספו לעיתים בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש מילים, בסוגריים או שלא בסוגריים, הבאות לפרש את המילים שלפניהן או להשלים מילים חסרות. בפירוש שלאחרי משפטים וחלקי משפטים בארמית ניתן תחילה תרגום המילים, ואחר כך, בסוגריים או שלא בסוגריים, ניתן פירוש הענין. לעיתים נוספו בתוך תרגום המילים מילים בסוגריים, הבאות לפרש את המילים שלפניהן או לתת פירוש משמעי (כשהפירוש המשמעי של המילים בארמית שונה מהתרגום המילולי) או להשלים מילים חסרות.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 63
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 63](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/63)

בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש צוין בסוגריים, באותיות רגילות או בולטות, תיקון גרסה או חילוף נוסח לנוסח הכתוב. תיקוני גרסה וחילופי נוסח הם על פי כתבי יד נוספים, מקבילות, מובאות הראשונים והכרה של לשונו, סגנונו ומונחיו של התלמוד הירושלמי. כתבי היד ששימשו לצורך הפירוש למסכת תעניות הם קטעים מן הגניזה שבמצרים שהובאו ב"גנזי שכטר" (להלן בתוך הפירוש: מסירה מהגניזה) וב"שרידי הירושלמי". במהדורה זו של הפירוש למסכת תעניות לא היתה התייחסות מפורשת לחילופי נוסח ולתוספות שבכתב יד אשכנזי.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 64
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 64](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/64)

בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש צוינה בסוגריים הצורה הרגילה של מילה שבאה בצורה הארץ ישראלית.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 65
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 65](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/65)

בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש צוינו בסוגריים, שבתוכם סימן שוויון, המילים שמהן הורכבו המילים שבנוסח הכתוב – (=אב).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 66
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 66](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/66)

בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש צוינו בסוגריים מרובעות, שבתוכם סימן ~, אותיות שהוחלפו אלה באלה בנוסח הכתוב – [א ~ ב].


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 67
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 67](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/67)

בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש צוין בסוגריים בסמוך לשם חכם דור התנאים או האמוראים של החכם, ולעיתים צוינו גם פרטים על החכם. לא צוין כך, כשהחכם כבר נזכר בסמוך לעיל, או כשבשם זה נקראו כמה חכמים ומתוך ההקשר אין ברור במי מהם מדובר.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 68
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 68](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/68)

בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש צוינו בסוגריים בסמוך לשם מקום פרטים על המקום.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 69
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 69](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/69)

המילה "כול'" הושמטה מהנוסח הכתוב שבתוך הפירוש כשבמקומה הושלמה פסקה מהמשנה.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 70
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 70](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/70)

בנוסח הכתוב שבתוך הפירוש נרשמו מראי מקום לפסוקי המקרא, והושלמו פסוקי המקרא שהובאו בקיצור והיה צריך להשלימם. המילה "וגו'" הושמטה מהנוסח הכתוב שבתוך הפירוש כשבמקומה הושלם פסוק.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 71
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 71](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/71)

לפני כל קטע בתוך הפירוש באה פתיחה, שמציינת את הפסקה מהמשנה או מברייתא שהקטע מדבר עליה, את הקשר של הקטע לקטעים שלפניו, ואת המקבילות בירושלמי לקטע. גם לפני כל מאמר או לפני כל שאלה ותשובה או לפני כל קושיה ותירוץ באו מילות פתיחה וקישור.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 72
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 72](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/72)

אחרי כל קטע בתוך הפירוש מובאים מקבילות לקטע, מקורות לפירוש הקטע, השוואות בין הירושלמי ובין הבבלי, ועיונים והרחבות לנושאים שנזכרו בקטע.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 73
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 73](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/73)

בנוסח הכתוב של המקבילות והמקורות נוספו מילים בסוגריים הבאות לפרש את המילים שלפניהן או להשלים מילים חסרות. הנוסח הכתוב וחלק מהפירוש של המקבילות והמקורות הם על פי המהדירים שלהם, אף שלרוב הם לא צוינו בתוך הפירוש (ראה רשימת מקורות להלן).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 74
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 74](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/74)

כשהמקבילות והמקורות נבדלים זה מזה בלשון ובתוכן הם הובאו בדרך כלל בנפרד. כשהמקבילות והמקורות אינם נבדלים זה מזה בלשון ובתוכן הם הובאו בדרך כלל ביחד. כשהמקבילות והמקורות הובאו ביחד, אף שיש ביניהם הבדלים, נבחר הנוסח של אחד מהם או שנקבע נוסח המשלב בין הנוסחים השונים או שצוינו הנוסחים השונים (נוסחים שונים מופרדים בלוכסן - /).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 75
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 75](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/75)

הנוסח של מקבילות ומקורות, לרבות פסוקים שהובאו בהם, הוא בכתיב מלא (צורת זכר רבים המסתיימת ב-ן הוחלפה ב-ם, אף על פי שההחלפה היא שיבוש צורת לשון חכמים).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 76
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 76](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/76)

משפטים וחלקי משפטים בארמית של מקבילות ומקורות הובאו לעיתים בתרגומם לעברית מבלי שהובא הנוסח המקורי ומבלי שצוין שבמקומו הובא תרגומו.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 77
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 77](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/77)

מקבילות ומקורות מן התלמוד ירושלמי צוינו לפי הפרק וההלכה על פי סימוני ההלכות שבכתב יד ליידן.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 78
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 78](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/78)

הנוסח של מקבילות ומקורות מן התלמוד הבבלי תוקן לעיתים על פי כתבי יד של הבבלי. הנוסח של מקבילות ומקורות מן התלמוד הבבלי למסכת תענית הוא בדרך כלל על פי מהדורת צ' מלטר. במקבילות ובמקורות מן התלמוד הבבלי הובאו פירושיהם של רש"י, ר"ח (רבנו חננאל), ר"ג (רבנו גרשום), ר"מ המאירי, ועוד. רש"י לתלמוד בבלי מסכת תענית הוא הפירוש המיוחס לרש"י.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 79
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 79](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/79)

תקליטור פרויקט השו"ת של אוניברסיטת בר אילן סייע בחיפוש ובהעתקה של המקבילות והמקורות.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 80
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 80](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/80)

**רשימת מקורות נבחרים**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 81
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 81](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/81)

**משנה, תוספתא ותלמודים**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 82
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 82](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/82)

משניות מבוארות (פ' קהתי)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 83
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 83](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/83)

תוספתא (ש' ליברמן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 84
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 84](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/84)

תוספתא כפשוטה (ש' ליברמן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 85
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 85](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/85)

תוספת ראשונים (ש' ליברמן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 86
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 86](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/86)

תלמוד ירושלמי על פי כתב יד ליידן (האקדמיה ללשון העברית)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 87
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 87](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/87)

שרידי הירושלמי (ל' גינצבורג)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 88
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 88](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/88)

גנזי שכטר – קיצור הגדות הירושלמי (ל' גינצבורג)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 89
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 89](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/89)

מפרשי הירושלמי ("קורבן העדה", "פני משה", ועוד)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 90
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 90](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/90)

פירושים וחידושים בירושלמי – מסכת ברכות (ל' גינצבורג)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 91
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 91](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/91)

אהבת ציון וירושלים (ד"ב רטנר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 92
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 92](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/92)

הירושלמי כפשוטו – מסכתות שבת, עירובין ופסחים (ש' ליברמן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 93
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 93](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/93)

הירושלמי המפורש – מסכת ברכות (ש' גורן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 94
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 94](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/94)

עלי תמר - התלמוד הירושלמי (י' תמר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 95
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 95](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/95)

מסכת תענית מן התלמוד הבבלי (צ' מלטר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 96
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 96](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/96)

תלמוד בבלי (ע' אבן ישראל)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 97
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 97](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/97)

מפרשי הבבלי


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 98
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 98](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/98)

**מדרשים**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 99
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 99](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/99)

מדרשי רבה (וילנא)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 100
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 100](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/100)

בראשית רבה (י' תיאודור וח' אלבק)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 101
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 101](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/101)

מדרש תנאים לבראשית (א' מירסקי)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 102
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 102](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/102)

שמות רבה (א' שנאן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 103
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 103](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/103)

ויקרא רבה (מ' מרגליות)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 104
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 104](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/104)

דברים רבה (ש' ליברמן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 105
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 105](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/105)

איכה רבה (ש' בובר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 106
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 106](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/106)

פסיקתא דרב כהנא (ד' מנדלבוים)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 107
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 107](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/107)

פסיקתא רבתי (מ' איש שלום)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 108
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 108](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/108)

מדרש תהילים (ש' בובר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 109
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 109](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/109)

מדרש תנחומא (ורשא)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 110
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 110](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/110)

ילקוט שמעוני


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 111
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 111](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/111)

**ספרי עזר ומחקרים**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 112
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 112](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/112)

אטלס עץ חיים – תנאים ואמוראים (ר' הלפרין)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 113
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 113](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/113)

אנציקלופדיה לחכמי התלמוד (מ' מרגליות)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 114
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 114](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/114)

אריאל – אנציקלופדיה לידיעת ארץ ישראל (ז' וילנאי)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 115
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 115](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/115)

דעת מקרא (מוסד הרב קוק)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 116
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 116](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/116)

דקדוק הארמית הגלילית (ק' לויאס)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 117
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 117](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/117)

הגליל בתקופת המשנה (א' אופנהיימר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 118
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 118](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/118)

יסודות התפילה (א' לוי)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 119
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 119](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/119)

מאלף עד תו – מילון עברי שימושי (מ' מדן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 120
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 120](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/120)

מבוא לנוסח המשנה (י"נ אפשטין)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 121
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 121](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/121)

מבואות לספרות האמוראים (י"נ אפשטין)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 122
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 122](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/122)

מגילת תענית (ב"צ לוריא)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 123
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 123](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/123)

מועדי ישראל בתקופת המשנה והתלמוד (י' תבורי)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 124
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 124](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/124)

מחקרים בספרות התלמוד (י"נ אפשטין)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 125
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 125](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/125)

מחקרים בתורת ארץ ישראל (ש' ליברמן)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 126
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 126](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/126)

מילון שימושי לתלמוד ולמדרש (ב' קרוא)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 127
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 127](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/127)

מעמד החכמים בארץ ישראל (י"ל לוין)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 128
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 128](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/128)

ספר האגדה (ח"נ ביאליק וי"ח רבניצקי)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 129
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 129](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/129)

פרקי מבוא לספרות התלמוד (ע"צ מלמד)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 130
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 130](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/130)

רב מילים – המילון השלם (י' שויקה)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 131
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 131](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/131)

תולדות היהודים בארץ ישראל בתקופת המשנה והתלמוד (ג' אלון)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 132
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 132](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/132)

תעניות הציבור ודרשות החכמים (ד' לוין)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 133
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 133](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/133)

תפילה ומנהגי תפילה ארץ ישראליים בתקופת הגניזה (ע' פליישר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 134
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 134](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/134)

תפילת העמידה לחול על פי הגניזה הקהירית (י' לוגר)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 135
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 135](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/135)

מאמרים שונים (מתוך "סיני", "תרביץ", ועוד; מ' עסיס בתוך ספר זיכרון לרב ניסים)


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 136
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 136](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/136)

**"אור לישרים"**


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 137
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 137](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/137)

בשו"ת "מן השמים" (לרבי יעקב ממרויש, מבעלי התוספות) סימן סא נסתפק בבבלי מסכת ראש השנה והשיבו לו: "זרח בחושך אור לישרים" (תהילים קיב,ד).


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 138
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 138](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/138)

ונכתב שם בהערה: יעוין בספר "תוספות אהרן" מהגר"א מפינסק בחידושי מסכת ראש השנה שהביא תשובה זו וביאר על פי אומרם: "במחשכים הושיבני" (איכה ג,ו) - זה תלמודה של בבל (בבלי סנהדרין כד,א), ו"לישרים" אותיות "יר(ו)שלמי", ורצונו לומר שיש לפרש סוגית הבבלי על פי דברי הירושלמי שם.


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 139
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 139](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/139)

לאור הדברים האלה, ומשום שהפירוש למסכת תעניות בא להאיר אור חדש על התלמוד הירושלמי, על כן נקרא הפירוש הזה בשם "**אור לישרים**".


###### Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 140
[Ohr LaYesharim on Jerusalem Talmud Taanit, Introduction 140](https://torahapp.org/share/book/Ohr%20LaYesharim%20on%20Jerusalem%20Talmud%20Taanit/s/Introduction/r/140)

יהושע ב"ר משה בוך